~ DURGA ~

संस्कृतं पृथिव्यां प्राचीना समृद्घा वैज्ञानिकी च भाषा मन्यते । विश्ववाङ्‌मयेषु संस्कृतं श्रेष्ठरत्नम् इति न केवलं भारते अपि तु समग्रविश्वे एतद्विषये निर्णयाधिकारिभि: जनै: स्वीकृतम् । महर्षि पाणिनिना विरचिता अष्टाध्यायी इति संस्कृतव्याकरणम्‌ अधुनापि भारते विदेशेषु च भाषाविज्ञानिनां प्रेरणास्‍थानं वर्तते . संस्कृतशब्दा: एव उत्तरं दक्षिणं च भारतं संयोजयन्ति ।संस्कृते एकस्य धातो: रूपाणि अर्थकालानुसारेण दशसु लकारेशु भवन्ति । प्रत्येक-लकारे प्रथमपुरुष:, मध्यमपुरुष:, उत्तमपुरुष: इति त्रय: पुरुषा: सन्ति ।अस्‍या: भाषाया

:

वैशिष्‍ट्‍यं नाम दंडचिह्‍नम्‌ । न वर्तते अत्र अन्‍यानि विरामचिह्‍नानि केवलं दंडचिह्‍नमेव । एतदेव चिह्‍नम् विधानं प्रश्‍नम्‌ उद्‍गारं च सूचयति । अत: एकस्‍यैव वाक्‍यस्‍य भिन्‍नान्‌ अर्थान्‌ प्राप्‍नुम: वयम्‌ । उदाहरणार्थं वाक्‍यांश: एक: दीयते । अभ्‍युत्‍थानं च धर्मस्‍य नैव दृष्‍टं कदाचन इति एतस्‍य वाक्‍यस्‍य द्‍वौ अर्थौ स्‍त: । विश्‍वस्‍य आदिम: ग्रन्‍थ: 'ऋग्‍वेद:' संस्‍कृतभाषायामेवास्‍ति. अन्‍ये च वेद: यथा यजुर्वेद:, सामवेद:, अथर्वेदश्‍च संस्‍कृतभाषायामेव सन्‍ति.

पाणिनि